De zelfstandigenwet en schijnzelfstandigen
Iedereen weet inmiddels wel dat de belastingdienst scherper wil controleren op schijnzelfstandigen. Alleen is de wetgever er tot nu toe nog steeds niet in geslaagd een doeltreffende regeling te maken. Dus blijft in de praktijk op dit moment de dreiging in belangrijke mate maar een beetje boven ons hoofd hangen. Het nieuwe kabinet wil met een nieuwe zelfstandigenwet nu eindelijk gaan doorpakken. Deze wet moet in 2027 of begin 2028 in werking treden. Het heeft er momenteel alle schijn van dat u als opdrachtgever dan aanzienlijk grotere risico’s gaat lopen.
Huidige praktijk
De inzet van (tijdelijke) arbeidskrachten binnen de melkveehouderij is in de praktijk vaak onmisbaar om piekdrukte, ziekte of verlof op te vangen. De vraag is dan of de zelfstandige die wordt ingehuurd, feitelijk niet gewoon bij u in loondienst is. En waar een persoon in loondienst is, moet er loonheffing en premies werknemersverzekering en pensioenpremies worden betaald. En als het hem uitkomt kan de ingehuurde kracht zich ook op het standpunt stellen dat hij bij u in loondienst is.
Al geruime tijd streeft de wetgever ernaar om handhavend tegen schijnzelfstandigen op te treden. Sinds 1 januari 2025 is daarom het handhavingsmoratorium al opgeheven dat acht jaar had bestaan. Er kwam in 2025 ook een nieuw voorstel van wet maar die haalde de eindstreep niet eens. Maar nu ligt er uit de periode van het vorige kabinet de voorgestelde zelfstandigenwet waarmee het huidige kabinet daadkrachtig wil gaan optreden.
Zelfstandigenwet
De voorgestelde wet beoogt een duidelijker onderscheid te maken tussen een echte zelfstandige en een werknemer. Dat wil de wetgever onder meer bereiken door een concreter toetsingskader. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar het gezagscriterium, maar ook naar de mate van ondernemerschap en de economische positie van de werkende.
Met name dit gezagscriterium speelt binnen de melkveehouderij een belangrijke rol. De dagelijkse praktijk kenmerkt zich immers door vaste melktijden, een duidelijke werkwijze en een hoge mate van structuur. Wanneer de zelfstandige werkt volgens uw planning, uw instructies opvolgt en structureel onderdeel uitmaakt van het bedrijf, ontstaat er al snel een gezagsverhouding. En de nieuwe wet voegt daar nog nadrukkelijk aan toe dat er ook wordt gekeken of de zelfstandige meerdere opdrachtgevers heeft, daadwerkelijk ondernemersrisico loopt, een eigen deugdelijke administratie bijhoudt, zijn arbeidsongeschiktheid heeft verzekerd, een pensioenvoorziening heeft geregeld, en naar de mate waarin de zelfstandige zich in het dagelijkse leven ook als ondernemer presenteert.
Tarief
Een belangrijk onderdeel van de toetsing wordt het tarief van de zelfstandige. In het voorstel is opgenomen dat er een grens van € 38,– per uur (peildatum 1 januari 2026) als referentiepunt ligt voor het rechtsvermoeden van werknemerschap. Wanneer iemand minder verdient, is er sneller sprake van een dienstbetrekking. Dit betekent overigens niet dat werken onder € 38,– is verboden. Het gaat nog steeds om de feiten. Maar als opdrachtgever heb je wel de schijn tegen. Overigens zal dit tarief ook nu al als indicatie gebruikt kunnen gaan worden.
Contract
Papier is geduldig. Dit betekent dat de schriftelijke vastlegging tussen u en de zelfstandige bij lange na niet alles zegt. De nadrukkelijke vermelding in de overeenkomst dat er sprake is van zelfstandigheid, redt u niet. Het gaat om de feitelijke uitvoering. Wanneer de praktijk niet aansluit bij de inhoud van het contract zal de belastingdienst de feitelijke situatie volgen.
Tijd
De zelfstandigenwet zal ertoe leiden dat de praktijk zich zal moeten aanpassen. De wet is er op korte termijn nog niet en we weten ook nog niet hoe de wet er precies komt uit te zien, Dit betekent dat er nog tijd is om zaken in de bedrijfsvoering te gaan aanpassen en zo nodig dingen te gaan veranderen.
Vergeet echter niet dat u momenteel ook gewoon met de gevolgen van schijnzelfstandigheid te maken kunt krijgen. Omdat de belastingdienst er toevallig tegenaan loopt bijvoorbeeld. Wees gewaarschuwd en denkt niet te gauw dat het niet zo’n vaart zal lopen.
mr. Erik Marcus RB- Remie Fiscaal Juridisch Adviesbureau – Uden
