Uitkering bij echtscheiding is schenking
Als ondernemer bent u waarschijnlijk onder het maken van huwelijkse voorwaarden getrouwd. In deze voorwaarden is vaak een verrekenbeding voor inkomen opgenomen die in de praktijk echter vaak niet wordt nakomen en uitgewerkt. Waardoor de huwelijkse voorwaarden feitelijk hun werking verliezen. Dat wordt voorkomen door huwelijkse voorwaarden zonder verrekenbeding. Dat noemen we de koude uitsluiting. Om de onredelijkheid daarvan te beperken, had een echtpaar in de voorwaarden laten opnemen dat de vrouw bij een echtscheiding recht heeft op een geïndexeerde uitkering. Dit blijkt een belaste schenking te zijn.
Verrekenbeding
Het is heel gebruikelijk dat in huwelijkse voorwaarden een verrekenbeding wordt opgenomen. Op basis van een dergelijk beding wordt jaarlijks niet opgemaakt inkomen van de beide echtgenoten volgens een afgesproken verdeelsleutel verdeeld. In de praktijk blijkt echter dat weinig echtparen uitvoering geven aan het verrekenbeding. Dat heeft nadelige gevolgen. Onder andere dat het vermogen van de echtgenoten bij een echtscheiding als gezamenlijk eigendom wordt beschouwd. Dit kan weer leiden tot een gelijke verdeling van het totale vermogen. Uitwerking geven aan het verrekenbeding is dus het beste. Verwacht je dat dit niet goed gaat, dan moet je naar alternatieven uitkijken.
Geldbedrag
Wanneer je met zekerheid wil bereiken dat de partner niets van je vermogen krijgt, laat je huwelijkse voorwaarden opmaken waarin geen verrekenbeding is opgenomen. Alles wat van jou is, blijft van jou. We noemen dit de koude uitsluiting. Dat wordt door sommige echtgenoten toch wel weer onredelijk gevonden. In een situatie waarin onlangs het oordeel van de belastingrechter werd gevraagd, hadden de (voormalige) echtgenoten bij het aangaan van de huwelijkse voorwaarden, in deze voorwaarden opgenomen dat de vrouw een eenmalige uitkering ter grootte van € 300.000,– ontvangt. Dit bedrag werd geïndexeerd en vervolgens in jaarlijkse termijn uitbetaald. Op het moment van de echtscheiding was het bedrag gegroeid naar € 360.000,–. De man en de vrouw zagen dit niet als een schenking omdat het de nakoming is van een verplichting uit de huwelijkse voorwaarden. Ook was er geen sprake van een bevoordelingsbedoeling dat een vereiste is voor de aanwezigheid van een schenking. En tot slot was er geen sprake van een schenking omdat de nakoming van de betaling het voldoen is aan een natuurlijke verbintenis. De zorg, over en weer, voor elkaar.
Streep erdoor
De belastingrechter zet een streep door de drie standpunten. Zij vindt dat de geïndexeerde jaarlijkse uitkering een schenking is onder de opschortende voorwaarden dat het huwelijk eindigt. Er is volgens de rechter sprake van het voorwaardelijk toekennen van een bepaald bedrag. Een bedrag dat niet afhankelijk is van mogelijke toekomstige vermogensverschuivingen die zich tijden het huwelijk nog zouden kunnen voordoen. Met het zich voordoen van de echtscheiding is de opschortende voorwaarde vervuld. Voor wat betreft de bevoordeling vindt de rechter dat deze bedoeling op het moment van aangaan van de huwelijkse voorwaarden moet worden beoordeeld. Iemand die dan al voor het huwelijk een dergelijke regeling laat vastleggen, kan dit volgens de rechter niet anders dan uit hoofde van een bevoordeling doen.
Natuurlijke verbintenis
De rechter staat uitgebreider stil bij het onderwerp van de natuurlijke verbintenis. Een dergelijke verbintenis bestaat wanneer de man aan de vrouw een dringende morele verplichting heeft van zodanige aard dat naleving daarvan, hoewel niet bij de rechter afdwingbaar, naar maatschappelijke opvattingen als voldoening van de man aan de vrouw toekomende prestatie moet worden aangemerkt. Dit moet objectief, dus los van de persoon, worden beoordeeld. En daarbij moet ook worden gekeken naar de omstandigheden ten tijde van het verrichten van de prestatie. Bijvoorbeeld naar de behoefte van – in dit geval – de vrouw. Een algemene zin in de huwelijkse voorwaarden werkt dan niet omdat daaruit niet blijkt dat de vrouw het geld nodig heeft voor haar levensonderhoud.
Kortom, het werkt niet om via de weg van de huwelijkse voorwaarden de partner onbelast te belonen voor bepaalde werkzaamheden die hij of zij heeft verricht. In het bedrijf of thuis.
mr. Erik Marcus RB- Remie Fiscaal Juridisch Adviesbureau – Uden

