Uw zaken van alle kanten bekeken.
Fiscaal, juridisch én bedrijfseconomisch.
Actueel

Datum: 07-11-2016

Rechter geeft duidelijkheid over toepassing landbouwvrijstelling

Op vrijdag 30 september jl. heeft de belastingrechter een zeer belangrijke uitspraak gedaan over de toepassing van de landbouwvrijstelling. Drie belangrijke vraagstelling met betrekking tot de herwaardering van landbouwgrond zijn in één keer beantwoord. Herwaardering van landbouwgrond vindt plaats met het oog op het veilig stellen van de landbouwvrijstelling. Nog steeds is immers niet uitgesloten dat er een moment komt dat de landbouwvrijstelling wordt afgeschaft. Duidelijkheid is verkregen over de fiscale gevolgen van herwaardering bij een afgeboekte herinvesteringsreserve of een aanwezig pachtersvoordeel. Voorts ten aanzien van de ondergrond van de bedrijfsgebouwen en tot slot over de vraag over niet overgedragen landbouwgrond mag worden geherwaardeerd.

Herwaarderen

Wanneer landbouwgrond wordt aangekocht, wordt deze grond tegen de aanschafprijs op de balans opgenomen. Wanneer het al lang geleden is dat de grond is aangekocht, is de zogenoemde boekwaarde fors lager dan de werkelijke waarde op dit moment. Het verschil tussen de aanschafprijs en de werkelijke waarde valt in beginsel onder de toepassing van de landbouwvrijstelling. Althans zolang deze vrijstelling nog bestaat. Met het oog op een mogelijke afschaffing van de vrijstelling is bij veel ondernemers de grond geherwaardeerd. Tegen de werkelijke waarde op de balans opgenomen. Daarvoor heeft vaak een aanpassing in de samenwerkingsovereenkomst op het bedrijf plaatsgevonden of hebben er nog ingrijpere wijzigingen plaatsgevonden.

Fiscale claim

Niet altijd valt het gehele verschil tussen de boekwaarde en de werkelijke waarde onder de landbouwvrijstelling. Dat is niet het geval wanneer dit verschil mede is ontstaan door een afboeking van een herinvesteringsreserve of bij een pachtersvoordeel. De belastingdienst en de adviespraktijk verschilde met elkaar van mening hoe met deze fiscale claim moest worden omgegaan. Van de belastingrechter heeft noch de belastingdienst noch de adviespraktijk gelijk gekregen. De rechter heeft beslist dat de fiscale claim gedeeltelijk moet worden toegerekend aan het vrijgestelde gedeelte van de herwaardering en aan het belaste gedeelte. Het is dus niet mogelijk om de fiscale claim “voor te behouden”. Bij herwaardering zal in deze situaties altijd belastingheffing plaatsvinden. Dit betekent dat in elk individueel geval zal moeten worden bekeken of herwaardering nog wel interessant en gewenst is.

Voor wat betreft de situaties waarin met een voorbehoud wel volledig is geherwaardeerd, moet worden bezien of het noodzakelijk en gewenst is dat de herwaardering wordt aangepast. Met een slecht gevulde portemonnee zal belastingheffing immers slecht uitkomen. Maar zijn er verrekenbare verliezen dan kunnen die wellicht worden “ingezet” om de daadwerkelijke belastingheffing te ondervangen

Ondergrond bedrijfsgebouwen

Zijn de ondergrond gebouwen en de gebouwen zelf fiscaal onlosmakelijk met elkaar verbonden of niet? Kan de ondergrond gebouwen onbelast worden geherwaardeerd en de daarop staande gebouwen ongemoeid worden gelaten? Ook deze vraag is door de belastingrechter beantwoord. De rechter heeft beslist dat de ondergrond gebouwen, los van het gebouw zelf, geherwaardeerd mag worden met toepassing van de landbouwvrijstelling. Dit was iets waartegen de belastingdienst zich altijd verzette. Zij vond dat dan ook het gebouw – belast – moet worden geherwaardeerd. Hierin heeft de belastingdienst dus ongelijk gekregen. Indien en voor zover in uw situatie wel de landbouwgrond is geherwaardeerd maar niet de ondergrond gebouwen, ligt hier voor u dus nog een interessante mogelijkheid om de fiscale positie aanzienlijk te verbeteren.

Het is niet mogelijk om de ondergrond van de bedrijfsgebouwen zonder een bijzondere omstandigheid te herwaarderen. De uitspraak van de rechter is spijtig genoeg geen bijzondere omstandigheid. Dit betekent dat – afhankelijk van de persoonlijke situatie – bezien moet worden op grond van welke bijzondere omstandigheid (wijziging winstverdeling, aangaan maatschap etc.) de herwaardering van de ondergrond van de bedrijfsgebouwen kan worden gerealiseerd.

Winst overdrager

De herwaardering van de landbouwgrond vindt meestal plaats bij het aangaan van een maatschap of vof of doordat in een dergelijk samenwerkingsverband een (groter) deel van het belang aan een ander wordt overgedragen. De daarbij gerealiseerde zogenoemde overdrachtswinst is onbelast door de toepassing van de landbouwvrijstelling. Wat bij de overdrager achter blijft wordt ook geherwaardeerd. Dit leidt tot zogenoemde herwaarderingswinst. Ook deze winst blijft onbelast. Na een uitspraak van de belastingrechter van 10 juli 2015 was er twijfel ontstaan over het antwoord op de vraag of het niet overgedragen gedeelte wel mag worden geherwaardeerd. Op 30 september jl. heeft de belastingrechter ook aan deze onzekerheid een einde gemaakt. Het gedeelte van de grond dat de overdragende vennoot niet overdraagt maar aan zichzelf houdt, mag ook worden geherwaardeerd. Dit betekent dus dat bij een inbreng in een maatschap of in een vof of bij een wijziging van de winstverhoudingen in een dergelijk samenwerkingsverband, volledige herwaardering van de grond mogelijk blijft.

Zolang de landbouwvrijstelling nog in haar huidige vorm bestaat doet iedere ondernemer er verstandig aan om te bezien of door de uitspraak van de belastingrechter van 30 september jl, zijn fiscale positie kan worden geoptimaliseerd. 

 mr. Erik Marcus

< Terug naar overzicht